2019-12-20

Het nieuwe vennootschapsrecht heeft op het eerste zicht weinig nieuws gebracht voor de aandeelhoudersovereenkomst. Maar schijn bedriegt, want de vele inhoudelijke wijzigingen, in het bijzonder voor de BV, maken dat heel wat afspraken thans mogelijk zijn op het niveau van de statuten. Maar is dit wel altijd wenselijk, of blijven aandeelhoudersovereenkomsten ook voor een BV een meerwaarde bieden? Hieronder gaan we summier in op de voor- en nadelen van beiden, waaruit zal blijken dat het een “en-en”-verhaal is.

WVV: goede afspraken maken goede vrienden

 

Het nieuwe vennootschapsrecht heeft op het eerste zicht weinig nieuws gebracht voor de aandeelhoudersovereenkomst. Maar schijn bedriegt, want de vele inhoudelijke wijzigingen, in het bijzonder voor de BV, maken dat heel wat afspraken thans mogelijk zijn op het niveau van de statuten. Maar is dit wel altijd wenselijk, of blijven aandeelhoudersovereenkomsten ook voor een BV een meerwaarde bieden? Hieronder gaan we summier in op de voor- en nadelen van beiden, waaruit zal blijken dat het een “en-en”-verhaal is.

Wil je op de hoogte blijven van de recentste ontwikkelingen? Ontvang geregeld een mail met de nieuwe artikels! Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief

Belangrijkste facelift voor de BV

Terwijl 2018 nog het jaar was van de hervormingen in het erfrecht en het huwelijksvermogensrecht, is 2019 vooral het jaar geworden van het (ver)nieuw(d)e vennootschapsrecht (het Wetboek van vennootschappen en verenigingen, of WVV). De belangrijkste facelift was weggelegd voor de BVBA: die werd een kapitaalloze BV, die op maat kan worden geschreven. Algemeen wordt verwacht dat de BV de vennootschapsvorm zal worden waarvoor veruit het meest zal worden gekozen. Maar tegelijkertijd kent ze ook enkele beperkingen – zoals de dubbele test die moet worden gedaan ingeval van een uitkering (art. 5:142 en 5:143 WVV) – waardoor we op de praktijk zullen moeten wachten om te weten of het ook echt zo een succes zal worden.

De statuten van de BV: tailor made spelregels

De vrijheid die u nu heeft bij de opmaak van de statuten van een BV is dermate groot dat u zelfs het begrip ‘besloten vennootschap’ volledig kan uithollen door er een open vennootschap van te maken, waarbij de aandelen vrij overdraagbaar zijn (art. 5:63 WVV). Verder kunnen er soorten van aandelen worden gecreëerd, waarbij kan worden onderhandeld over de stemrechten (van aandelen zonder stemrecht tot aandelen met meervoudig stemrecht), over de winstverdeling (waarbij aandelen kunnen worden uitgegeven die niet onderworpen zijn aan eventuele verliezen) tot een bijzondere verdeling van het liquidatiesaldo.

Tegelijkertijd blijven er bepaalde beschermingsmechanismen gelden die door de wet dwingend worden opgelegd. Zo denken we onder meer aan de verslaggevingsplicht voor het bestuur en de bijzondere meerderheden die moeten worden gerespecteerd wanneer er wordt geraakt aan de rechten van de verschillende soorten aandeelhouders (art. 5:102 WVV). Dit maakt dat er, ondanks de statutaire vrijheid, toch steeds strategisch moet worden nagedacht bij de opmaak van de statuten.

De statuten hebben het voordeel niet in tijd beperkt te (moeten) zijn, ze kunnen worden gebetonneerd waardoor rechten van aandeelhouders beter beschermd kunnen worden, ze zijn (op enkele uitzonderingen na) tegenstelbaar aan derden, en worden verleden door de notaris die kan toekijken op de correcte toepassing van de toepasselijke regelgeving.

De aandeelhoudersovereenkomst blijft interessant

Een aandeelhoudersovereenkomst geeft de mogelijkheid aan de aandeelhouders om onder meer afspraken te maken omtrent de overdraagbaarheid van de aandelen, de verdeling van winst/verlies, afspraken ingeval van conflicten tussen aandeelhouders en de verhoudingen binnen het bestuur. Vanzelfsprekend is het niet de bedoeling om in de aandeelhoudersovereenkomst de statuten uit te hollen. Er gelden immers enkele wettelijke beperkingen. Zo bepaalt art. 5:67 WVV dat de overeenkomst enkel strenger kan zijn in verband met de overdraagbaarheid van aandelen, en dus geen versoepelingen mag toestaan ten aanzien van de statutaire overdrachtsbeperkingen (als die voorzien werden natuurlijk). Verder legt art. 5:46 WVV de grenzen vast van stemafspraken in de aandeelhoudersovereenkomst. Dergelijke stemafspraken moeten in de tijd beperkt zijn, en mogen niet strijdig zijn met het belang van de vennootschap. Voorts wordt in hetzelfde artikel ook bepaald in welke gevallen een stem, uitgebracht overeenkomstig de stemafspraken in een overeenkomst, nietig is. Opgelet, het gaat om de nietigheid van de stem, niet per se de nietigheid van het besluit, tenzij natuurlijk de nietigheid van deze stemmen invloed hadden op de geldigheid van de stemming.

Nu we weten dat het WVV ons een grote vrijheid geeft omtrent de spelregels die we in de statuten kunnen opnemen, en we de grenzen kennen van de aandeelhoudersovereenkomst, waarom zouden we dan nog beroep doen op een aandeelhoudersovereenkomst? Omdat bepaalde voordelen van de statuten die hierboven werden opgesomd, niet gelden voor alle afspraken. Zo willen aandeelhouders vermijden dat afspraken over de prijs (waarde of waarderingsmethode) van de aandelen bij een overdracht publiek gekend zou zijn. En hoewel de uitsluiting en uittreding kan voorzien worden in de statuten van een BV, toch zal men voor bepaalde scenario’s (vb. ‘Good Leaver’ en ‘Bad Leaver’) willen vermijden dat de buitenwereld hier kennis van neemt. Hetzelfde geldt voor mogelijke afspraken over het bestuur en de werking ervan.

Verder heeft de hervorming van het vennootschapsrecht ook tot gevolg dat bepaalde afspraken die meestal gemaakt werden en zullen worden in aandeelhoudersovereenkomsten, niet langer in een grijze zone thuishoren. Denken we onder meer aan de discussies die vroeger bestonden rond call- en putopties in aandeelhoudersovereenkomsten: deze discussies lijken nu volledig van de baan. De aandeelhouders mogen immers overeenkomen dat één van hen vrijgesteld wordt van de mogelijke verliezen (art. 5:14 WVV).

De conclusie is dus dat beide ingrediënten, namelijk statuten en een aandeelhoudersovereenkomst, nodig zullen zijn om een gesmaakt recept te maken: een BV waarin zowel afspraken worden gemaakt over de dagelijkse werking, als over bepaalde (doem)scenario’s waar voorkomen nog steeds beter is dan genezen.

Connecteer met Wealth Structuring Services

Er zijn verschillende mogelijkheden om contact te houden...
- connecteer via Linked,
- schrijf je in op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van actuele ontwikkelingen.

Contact


Zit je met een concrete vraag en wil je graag dat die bekeken wordt? Bel of mail Tim!

 

Nieuwsbrief


Wil je, vrijblijvend, op de hoogte blijven van de recentste ontwikkelingen? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief. Je ontvangt geregeld een mail met de nieuwe artikels.